डिझास्टर मॅनेजमेन्ट हा कोणत्याही व्यवसायाचा अविभाज्य घटक झालेला आहे, त्या अनुषंगाने कंपन्यांच्या डिझास्टर मॅनेजमेन्ट पॉलिसीज देखील असतात, यामधे भूकंप, आग आदी संकट आल्यास कंपनीचे नुकसान कसे टाळता येईल व व्यवसाय कसा सुरू राहिल अशी मार्गदर्शक तत्व असतात व त्यानुसार संकटातदेखील तग धरता येते. जर कंपनीचा असा प्लॅन असतो तर आपल्या स्वत:साठी का नाही ? मनाला जेव्हा प्रचंड खिन्नता वाटते, निराशेचं काहूर माजतं त्यावेळी काय करायचं हे कुठेतरी लिहिलं पाहिजे ना आणि हे ठरवणारा स्वत:पेक्शा जास्त चांगला कोण असेल ?
डिजास्टर
मागिल आठवड्यात काही मानसिक संकटांमधून जात असताना Dale Carnegie चा keep yourself busy in something हा नियम आठवला आणि स्वत:ला आवडत्या कामात झोकून दिलं .. माईन्ड मॅपिंगच्या, मी काही तास या कामात व्यस्त होतो बरच मंथन झालं, सरते शेवटी माझ्यासारखा आनंदी मीच होतो कारण तयार झालेलं आऊटपुट पण तसच होतं, त्यानंतर ‘प्लॅन’नुसार आईला फोन केला, तिच्याशी बोललो. त्यावेळी तयार झालेला माईन्ड मॅप इथे देतोय – माझा Personal disaster recovery plan !
चित्राच्या अनुषंगाने तुमचा स्वत:चा प्लॅन बनवताना खालील मुद्दे कदाचित उपयोगी पडतील,
१. ऍसेटस
सर्वात महत्वाची नोड. यात सगळे +ve पॉइन्टस लिहिले आहेत. स्वत:च्या भन्नाट क्वालिटीज. यातील मुद्यांचं वर्गिकरण अनेक अंगानी करता येईल, पण विशेष वाटणारे लिहिलेत. जेव्हा आपण निराश होतो तेव्हा बहुतेक हे सगळे मुद्दे विसरले जातात आणि केवळ आपल्यातील ‘न्यून’ मनावर ताबा घेते, त्यावेळी हे सगळं आठवावं म्हणून लिहलं.
२. मेगा-गोल्स
स्थल-काल याचा प्रभाव नसलेले माझे महा-गोल्स यात लिहिले. जेव्हा जेव्हा एखादी चुकीची वाटणारी, खिन्नता देणारी घटना घडेल त्यावेळी तिचं मुल्यमापन करताना याचा वापर मला होईल. म्हणजे ती घटना जर ‘या’ गोल्सना अडथळा करत नसेल तर नाराज व्हायच कारण नाही, हो ना ? कारण मेगा-गोलच्या तुलनेत ती फारच छोटी गोष्ट असेल, तुमचे मेगा गोल्स काय आहेत ?
३. प्रोजेक्टस
यामधे नोकरीवरच्या प्रोजेक्टपासून मनात असलेल्या सगळ्या प्रोजेक्टसची यादी केली, अगदी घर स्वच्छ करण्यापर्यंत. कारण ‘डिप्रेस’ वाटत असताना नक्की करायचे काय हे सुचत नाही, त्यामुळे ही यादी पाहून कामाला लागता येईल. तसंच जर ऑफिसमधील तणावामुळे निराश झालो तर नोकरी हा शेवटचा पर्याय नाही, बाकीचं बरच काही करता येईल, हे लक्षात रहावं म्हणून इथे सगळे पर्याय लिहून टाकले.
४. टूल्स
यामधे माझ्या आवडत्या टूल्स/टेक्निकची यादी आहे. यात काही गेम्सदेखील टाकल्या आहेत. कंटाळा आल्यावर काय-काय करता येऊ शकेल हे लिहिता लिहिता माझ्या दैनंदिन वापरातल्या टुल्सचाही यात समावेश झाला, अगदीच काय न सांगण्यासारख्या गोष्टी देखील तिथे लिहून काढल्या.
५. पुस्तकं
‘पुस्तकस्थ गतं विद्या ..’ या सुभाषिताप्रमाणे पुस्तकातलं जर ऐन वेळी आठवलं नाही तर काय उपयोग ? त्यामुळे कंटाळा आला तर एक्साईटींग काय वाचता येईल, जे यापूर्वी आवडलं आणि प्रभावशाली वाटलं त्यांची एक लिस्ट मारली. :)
६. टुडू लिस्ट
कंटाळा येण्याचे काही पॅटर्न असतात. काही ठराविक घटना, व्यक्ती किंवा स्थिती यामुळे त्यांची पुनरावृत्ती होते. कधी वैयक्तित तर कधी प्रोफेशनल लाईफमधे. अशावेळी वेळ कशी मारून न्यायची किंवा आपल्या कोणत्या चुकांमुळे हे होतं आणि त्या कश्या सुधारता येतील हे मुद्दे यात टाकले.
७. नितिमूल्य
मी बऱ्याच वेळा अध्यात्म आणि व्यावसायिक जीवन यांची सांगड घालताना चुकतो, अशा वेळी मला विवेकानंदाची तत्वं सर्वात प्रेरणादायी वाटतात. तसच ‘रॅन्डी पॉश्च’ चं ‘(अर्थार्जनासाठी) काहितरी विकायचच असेल तर सर्वात महत्वाची गोष्ट विक – ते म्हणजे शिक्षण’ , हे वाक्य पटतं. त्यामुळे तोही मुद्दा मी लिहिला आहे. प्रत्येकाच्या जगण्यामधे काही तात्विक आधार असू शकतो, तो लिहायला हरकत नाही.
८. लक्षात ठेव
हा मुद्दा मी इथे शेवट लिहितोय पण माझ्या दृष्टीने सर्वात महत्वाचा. यात मी माझ्या स्व्त:वरच्या मानसिक प्रथोमोपचाराचं सार टाकलं. यातिल ‘डिस्कस’ मधे माझ्या जवळच्या व्यक्तिची नाव लिहिली, ज्यांच्याशी मी बोलल्यावर मला आनंद वाटतो तसचं माझी समस्या सांगितली तर ते ‘मलम’ लावू शकतात. तसंच वाचण्याच्या किंवा ऐकण्याच्या काही नोंदी लिहिल्या, आणि सर्वात महत्वाचं तत्व जे मी हे करताना अनुसरलं ‘कशात तरी व्यस्त’ रहा.
.. शेवटी या सर्वाच्या मध्यभागी माझा एक हसरा फोटो टाकला, कदाचित त्यामुळे मला त्या हसऱ्या दिवसाची आठवण येईल.
दोन दिवसांपूर्वी एका ‘ब्लॉगिणीने’ कंटाळा आलाय म्हणून बझ्झ टाकले होते, तेव्हा ‘कंटाळा आला की काय करायचे’ यावर हा प्रपंच , पण ही असाईनमेन्ट करून बघायला हरकत नाही.
