करियर :: प्रॉब्लेम फाईन्डर की सोल्यूशन प्रोव्हाईडर ?

कॅम्पस इंटरव्यूव च्या तयारीने जोर धरला होता, पुढे काय ही‌ दिशा आता नक्की‌ करायला पाहिजे होती. एका क्लासमेटने माझ्या डोक्यात सर्टीफिकेशनचं खूळ घातलं , त्यावर काय करता येईल याच विचारात मी होतो. ‘त्याच्याकडे’ त्यादिवशीचा लेसन संपल्यावर मी थांबलो , आणि त्याला मी‌ ‘पुढे काय करू ?‘ अशा आशयाचा प्रश्न विचारला, माझ्यापुढे काही पर्याय होते -

१. मी VC++ शिकून मायक्रोसॉफ्ट सर्टीफाईड सोल्यूशन प्रोव्हाईडर होऊ का ?
२. थोडासा जावाचा अभ्यास करून सनची परीक्षा देऊ‌ ?
३. ओरॅकल, सिक्वल मधे भरपूर पैसे मिळतात, ती‌ परीक्षा देऊ का ?
४. मला लिनक्सची‌ आवड आहे, मी‌ पायथॉन आणि पर्ल मधे भरपूर ‘काड्या’ करून त्यात तरबेज होऊ का ?
५. वेब टेक्नॉलॉजी मधे भरपूर जॉब्ज आहेत , तिकडे जाऊ का ?
६. मी काय शिकू आणि काय करू – ज्यामुळे मला लगेच जॉब आणि भरपूर पगार मिळेल ..
७. की‌.. डॅक ??

हे सगळे पर्याय मी त्याला सांगितले.

.. सुमारे मिनिटभर मिनिटं डोळे मिटून तो त्याच्या आरामखुर्चीवर पडून राहिला. नंतर त्याने सुरूवात केली,

तुला माहित आहे का, ऑली राईटकडे विमान उडवताना विमान चालवायचा परवाना नव्हता, डेनिस रिचीला युनिवर्सिटीमधे जाऊन C शिकता आलं नाही, स्ट्राऊस्ट्रूपला C++ शिकवणारा गुरू‌ कधीच भेटला नाही आणि मि. होन्डाला मोटरबाईक विकत घेण्याचा पर्याय नव्हता …

मी हसलो .. त्याच्या बोलण्यातली‌ खोच मला समजली , आणि आश्चर्यही वाटलं, ही‌ सगळी‌ माहिती‌ मला ‘शालेय शिक्षणाने’ दिली होती पण त्याभोवती‌ हा असा विचार मात्र करायला शिकवला नव्हता … :)

आता तुझ्या प्रश्नांची उत्तरं, सोल्यूशन प्रोव्हाईडर होणं सोपं आहे, पण तुम्हाला ‘प्रॉब्लेम सांगणारा’च नसेल तर तुमच्या क्षमतेचा उपयोग शून्य, म्हणून प्रॉब्लेम फाईंडर होता आलं तर पहा .. सर्टिफाईड सोल्यूशन् प्रोव्हाईडर रग्गड मिळतील,
आणि शिकायचं काय म्हणशिल तर, ‘काहिही शिकायचं कस ?’ एवढच शिक !

इंडियन की चायनिज ?

गेले आठवडा मनात सुरू असलेल्या एका द्वंद्वाची‌ कालपर्वा समाप्ती‌ झाली पण सल काही अजून गेली नाही, म्हणून ही आजची‌ पोस्ट. मागील आठवड्यात मराठी मंडळीवर एका चर्चेला सुरूवात झाली, संदर्भ होता ‘भारतीय सौर दिनदर्शिका’. जसा आपला राष्ट्रीय खेळ हॉकी आहे, पक्षी‌ मोर आहे, गीत – जन-गण-मन आहे, तशीच ही‌ आपली राष्ट्रीय दिनदर्शिका. २२ मार्चला आपल्या या राष्ट्रीय दिनदर्शिकेनुसार नविन वर्षाचा प्रारंभ होतोय त्यानिमित्त काहितरी तांत्रिक योगदान देता येईल का आणि असल्यास कसे यासंदर्भात ती होती, या चर्चेमधे वयाने आणि या क्षेत्रातील ज्ञानाने दिग्गज असलेल्या एका सदस्याच्या मुद्यांनी लक्ष वेधलं, हे मुद्दे त्यांच्या अनुभवांवर, आणि शास्त्रीय गोष्टींवर आधारलेले असले तरी त्याचा निष्कर्ष म्हणजे –

१. जगाची मान्यता मिळवल्याशिवाय याचा काहीच उपयोग नाही,
२. जग तुमच्या या दिनदर्शिकेचा वापर करत बसणार नाही .. व्यवहारी उपयोग शून्य ..
३. या मुद्यांवर ‘राष्ट्रीय दिनदर्शिका’, आपला स्वाभिमान म्हणून भावनिक होण्याची गरज नाही ..
४. ग्रेगोरीयन असताना ही आणखी कशाला ?

(‌ लिन्क : ही चर्चा आपणाला मराठीमंडळी वर पहायला मिळेल.)

मीही त्याच अनुषंगाने विचार करायला लागलो आणि – हे फाजिल उद्योग सोडून द्यावेत, आपल्या एकाने काय होणार आहे ? आणखी बक्कळ डॉलर कसे कमावता येतील याचा विचार कर, कुठे वेळ घालवतो .. असं काही वाटून देखील गेलं :). (यानंतर इतर सदस्यांच्या उत्साही प्रतिक्रीयांमुळे हा विचार मागे पडाला.)

….

चिनी कॅलेन्डर प्रचार

चिनी कॅलेन्डर प्रचार

परवा एका सहकाऱ्याबरोबर मिंग-वा नावाच्या चायनिज रेस्टॉरंटमधे गेलो होतो. कॅशकाऊन्टरवर बिल देताना कोणाच्याही नजरेत सहज यावं अशा ठिकाणी लावलेल्या छोट्याश्या ‘नोट’ने मला उत्तर दिलं, सोबतच्या ‘कलिग’ला ‘रिक्वेस्ट’ केली आणि त्याने घेतलेला तो फोटो इथे जोडलाय. रेस्तॉरान्त मधील ज्या चिनी कामगारांना इंग्लिश निट बोलता येत नाही, त्यांच्यासाठी ही चिठ्ठी नक्कीच नाही, पण ज्यांना त्याचा काहीच उपयोग नाही अशा रोज येणाऱ्या अमेरिकन लोकांसाठीच ती ‘नोट’ लावली आहे, हो ना ?

आजचे प्रश्न :

१. संस्कृती, राष्ट्रीयत्वाचा विचार, प्रसार, प्रचार, वापर करताना मी कोणाच्या पावलांवर चालू – व्यावहारिक फायदा काय ? जग काय म्हणेल ? पश्चिमेतील विद्वांनांना मान्य आहे का ? पक्षश्रेष्ठी काय म्हणतील ? असा विचार करणाऱ्या भारतीय पद्धतीवर ? की हा विचार न करणाऱ्या बेधडक चायनिज (?) पद्धतीवर ?

२. भारताची राष्ट्रीय दिनदर्शिका आहे हे तुम्हाला माहित होते काय ?


टीप : ही नोंद, आणि हे प्रश्न, मी‌ येथे ‘कऱ्हा ते मिसिसीपी’ या जग बघण्याच्या आणि अंतर्मुख होण्याचा अनुभवाचा भाग म्हणून केली आहे, यात कोणताही बाकीचा हेतू‌ नाही, याव्यतिरिक्त त्या चर्चेवर /विषयावर ‘मराठी-मंडळी’ वरील स्नेही‌ उत्साहाने विचारमंथन करतायत. वरील प्रश्नातील १ला प्रश्न त्या चर्चेसंदर्भात नाही.

मेड इन पाकिस्तान

विकएन्डला स्वच्छ सूर्यप्रकाश पडला होता आणि तापमान १-२ च्या आसपास होत, म्हणून खरेदीसाठी बाहेर पडता आलं. गेली कित्येक दिवस मी माझ्या मापाची‌ ज्या विशिष्ट रंगातली खाकी शोधत होतो, ती‌ मला ५३ स्ट्रीट वरच्या ओल्ड-नेव्ही मधे मिळाली. भारतात शासकीय गणवेशाच्या रंगामुळे, खाकी रंगाच्या पॅन्ट आपल्या वापरात शक्यतो नसतात, पण अमेरिकेत रंगाचा तो संकेत नसल्याने खाकी इतर रंगसारखाच वापरला जाते. मी पॅन्ट पाहिली, आवडली, फिटींग रूममधे ट्राय केली .. आणि हो एकोणतीस डॉलरची , त्यादिवशी‌ सतरा डॉलरला होती, म्हणजे मी घेतल्यातच जमा !

मी चेकआऊट काऊंटरपाशी, अगोदरच्या व्यक्तीचं चेकआऊट होईपर्यंत उभा असताना, सहज लेबलकडे लक्ष गेलं – Made in Pakistan, लेबल वरच्या त्या तीन अक्षरांमुळं मी‌ परत माघारी‌ वळलो, पॅन्ट रॅकवर ठेऊन दिली आणि शांन्तपणे निघून आलो.

वरील घडालेला प्रसंग एका भारतीय सहकाऱ्याला सांगत असताना त्याने प्रतिक्रीया दिली,
” क्या साला, तू भी‌ ना, ऐसा सोचेगा तो इधर जीना मुश्किल हो जाएगा “,
मी‌ त्यावेळी‌ फक्त हसलो , मनात वाटत होत .. हो रे मित्रा, बरोबर आहे, असाच जर विचार केला तर जगणं मुश्किल होईल, इथंच नाही‌, पण भारतामधे !

माझ्या जागी तुम्ही‌ असता तर काय केलं असतं ?

मराठीभाषा :: गळचेपीची कारणं !

आपली भाषा अस्थिर होतेय, आपल्या भाषेला बाकिचे दुय्यम लेखतायत, आपल्या भाषेची (आणि भाषिकांचीही) गळचेपी होतेय .. असे एक ना अनेक सूर आज आपल्याला ऐकायला मिळतायत, कदाचित तुम्हीही हेच रडगाणं गात असाल. सांखिकीच्या, सामाजिक मान्सशास्त्राच्या, इतिहासाच्या किंवा राजकारणाच्या दृष्टिकोनातून काय सत्य आहे हे पडताळण्याची गरज असेलही‌, पण एक मात्र नक्की … हे सगळे गळे मराठी बोलणारेच आहेत !
मनातल्या या शंकांवर काल विचार करत असताना एक माईंड मॅप तयार झाला. यातल्या ठळक कारणांवर नजर टाकता येईल :

मराठी

मराठी

१. भाषिक बाजारपेठ :
जिथे रिटर्न्स , तिथे इन्वेस्टमेंट, हा बदलत्या व्यावसायिक जगाचा पहिला नियम आहे. प्रत्येक उद्योजक त्याचं उत्पादन आणखी कसं विकल जाईल व नफा कसा वाढेल या प्रयत्नात असतो. उत्पादनविक्रीला जे काही‌ अडथळे येतात ते निपटण्याची‌ काळजी घेतली जाते .. मग तो अडथळा भाषेचा का असेना. याचं सर्वात उत्तम उदाहरण म्हणजे युनिकोड अक्षरं पद्धती. विषेशत: युरोपीयन समुदायाचं युरो हे चलन अस्तित्वात आल्यानंतर एकाच वेळी अनेक भाषांमधे संगणन करण्याची प्रकर्षाने गरज भासू लागली व ही‌ समस्या सोडविण्यासाठी अनेक बलाढ्य कंपन्यांनी निधी उभा करून युनिकोड एककांची‌ निर्मिती‌ केली. यात भाषा आणि व्यावसायिकता यांचा मेळ घातला जात असताना महत्वाच्या गोष्टी‌ लक्षात येतात :

१. तेथील स्थानिक भाषांचा वापर – ‘उद्योजक ते उद्योजक (B-B)’ आणि ‘उद्योजक ते उपभोक्ता (B-C)’ या सर्व व्यवहारांमधे होतो.
२. ते काम त्या भाषेत करण्यावाचून अडलं होतं, व त्या अडवणूकीत कंपन्यांचं आर्थिक नुकसान होतं.
३. प्रकल्पातून मोबदल्याची शाश्वती

याच निकषावर आपण आत्मपरिक्षण केले तर पुढील प्रश्न उभे रहातात ..

१. संपुर्ण व्यवहारासाठी केवळ मराठीचा वापर करणारे B-B उद्योजक किती ?
२. किती , कोणत्या व्यवहारामधे मराठी-वाचून अडतय ? ( आपन अडून बसलो ? )
३. व्यावसायिक सेवांच्या मराठीकरणावर ‘रिटर्न ऑन इन्वेस्टमेंट’ किती ?

आणि एक सत्य समोर येते, ते म्हणजे महाराष्ट्रातल सत्ताकारण आणि सहकारी साखर कारखाने याशिवाय असलेल्या व्यवहारी जगातली अर्थसत्ता मराठी भाषेवर अवलंबून नाही, त्यामुळे व्यवहारी जगात मराठी भाषा म्हणून कमी पडते.

२. शैक्षणिक अंधश्रद्धा :
भारतीय मनाला साहेबाच्या रंगाचं आणि बोलीचं भलतच कौतुक. इंग्रजीत बोलणं म्हणजे शहाण्या माणसाचं लक्षण, हा समज गेली दिडशे वर्षात ‘जनुकांमधे’ इतका भिनलाय की‌ आपण हाही विचार करायला विसरलो की – इंग्लंड/अमेरिकेतले वेडे इंग्रजीच बोलत असतील ना ?
केवळ इंग्रजी बोलणं वेगळं आणि स्वत:ची पंचैंद्रिय वापरून, त्याला तारतम्याची जोड देत विचारशक्तीला पणाला लावून कला-ज्ञान-विज्ञानच्या क्षेत्रात भराऱ्या मारणं वेगळं, याच भानच संपलय. याच गैरसमजातून निर्माण झालेली शैक्षणिक अंधश्रद्धा म्हणजे – इंग्रजी शाळांतून मुलांना चांगलं शिक्षण मिळेल. याच अंधश्रद्धेपोटी कित्येक पालक खिशाला न परवडणाऱ्या शाळांमधे मुलांना घालतात. याविषयावर एक वेगळंच ब्रेन-स्टॉर्मिंग होईल, पण जाता जाता काही प्रश्न :

१. तुमची‌ मुलं ज्या शाळेत जातात ती शाळा एखाद्या राजकीय शिक्षण सम्राटाची तर नाही‌ ना ? त्यातले शिक्षक कोणत्या भाषेत शिकले ?
२. मराठी शाळेपेक्शा असं काय जास्त इंग्रजी शाळेत शिकवलं जाईल असं पालकांना वाटतं, जे त्यांना मुलाला शिकवता येणार नाही ?
३. आज देशविदेशात उच्चपदस्थ व्यक्तीची शालेय शिक्षण कोणत्या माध्यमात झाले ?
४. इंग्लंड अमेरिकेत नावाजलेल्या महर्षी स्कूल प्रमाणे भारतातल्या इंग्रजी शाळांत वैदीक गणित, संस्कृत शिकवतात का ? का नाही ?
५. आपला पाल्य (फक्त) इंग्रजी‌ बोलणारा पोपट करायचाय ?

३. भाषेचं राजकारण :
स्वातंत्र्यानंतर काही पक्षांनी त्यांच्या स्वातंत्यपूर्व इतिहासाचं भांडवल केलं आणि सत्ता मिळवली आणि उरलेल्यांनी सत्तेसाठी कारण शोधली.
अपवादात्मक चळवळी पक्ष सोडले तर इतर केवळ शंखच आणि यातला एक महत्वाचा मुद्दा म्हणजे – भाषेचं राजकारण !

१. जर मराठी भाषा ‘वर्ल्ड क्लास’ झाली तर आत्ता भाषेसाठी राजकारण करणारे नंतर काय करतील ? त्यांना खरच असं व्हावं असं वाटत असेल का ?
२. एक पक्ष भाषेचं राजकारण करतो आणि दुसरा पक्ष पहिल्याला नामोहरम करतो .. यात भाषासमृद्धी कशी‌ होणार ?
३. पहिले दोने मुद्दे जर तुम्हाला पटत असतील तर त्याच्या अनुषंगाने खरच राजकारण आहे का ?

४. अ विज्ञान भाषा
आजच्या जगात वापरल्या जाणाऱ्या सर्व तंत्रज्ञानाचा शोध पाश्चिमात्य देशातला, मग विज असो, अवजड यंत्र असोत कि माहिती‌ तंत्रज्ञान, मोबाईल फोन. हे सर्व तिकडून आल्याने त्या भाषेतले शब्द मराठीत येणार हे उघड आहे. त्यासाठी नव-नविन शब्द योजले तर उत्तम पण त्यामुळे भाषेवर आक्रमण झाले वगैरे समज करून घेण्यात काही अर्थ नाही. कारण ‘योगाला’ ‘डिव्हाईन-जॉईन-स्ट्रेचेस’ असा शब्द मी कुठे पाहिला नाही, तो इंग्रजी (व इतर) भाषांनी आहे तसा स्विकारला. गुरू , अवतार, बुद्धा, मंत्रा, धान हे शब्द भारतीय भाषांमधून/संस्कृतीतून जशेच्या इंग्रजीमधे गेले, … हो पण एक नक्की आजच्या जगातल ज्ञान विज्ञान हे मूळातून मराठी भाषिकांनी मराठी भाषेत संशोधन करून निर्माण केलं नसल्याने , त्यातील शब्द आपल्या भाषेत आलेत, हे वास्तव स्विकारायला हवं

५. शिक्षण सम्राटांची धोरणं
विना अनुदान सुरू केलेल्या इंग्रजी शाळांमधे रग्गड पैसा मिळतो हे लक्षात आल्याने नियम #१ नुसार याची बेसुमार वाढ आहे. हेच होत असताना चांगल्या दर्जाच्या शाळा मराठी माध्यमातून सुरू करण्याकडे दुर्लक्ष.

मराठीभाषा :: प्रश्नांचा माईंडमॅप

मराठी दिनानिमित्त मनामधे जे काही‌ चाललं होतं त्याला आज बत्ती‌ लागली. बोलण्याच्या ओघात एकाने री ओढली‌ आणि राजकारण्यांमुळे मराठी भाषेचं कसं खच्चीकरण होतय यावर एक झकास भाषण दिलं. केवळ राजकारण हे कोणत्याही‌ भाषेच्या प्रगतीला जर कारण होऊ शकत नसेल तर ते अधोगतीलाही‌ नसले पाहिजे असं माझं मत आहे, .. त्या भाषेमधे जर अर्थकारण होत नसेल, तर राजकारण काय किंवा समाजकारण काय, कितीही मजबूत असले तरी‌ ती भाषा .. आणी तो समाजही‌ वाचू शकणार नाही. या विचारात भाषेच्या प्रश्नांचा एक माईंडमॅप तयार झाला, अर्थात हा अजूनही‌ अपूर्ण आहे ..

मराठी

मराठी